میوه ممنوعه انسان عابد و خیری را محور روایت خود قرار داده و کوشیده شخصیت روحی و فکری او را از منظری بیشتر عرفانی در معرض دید مخاطبان قرار دهد.

حاجی فتوحی که شخصی دیندار است به اخلاق و رفتارهای شرعی بسیار پایبند بوده در انجام کارهای خیر دستی گشاده دارد دارای باورهایی است که باید ناشی از سطحی نگری و غفلت اش دانست. نگرش ظاهربینانه او در مواردی که عرف و شرع رویاروی هم قرار می گیرند نمود بیشتری می یابد. در چنین شرایطی حاجی فتوحی گاه عرف را بر شرع ترجیح می دهد. در این ارتباط می توان به مخالفت شدید او به ازدواج دخترش غزاله با مصطفی اشاره کرد. مصطفی انسانی وارسته و هنرمند است. داشتن زن و فرزندی که در زلزله ای از دنیا رفته اند و عدم بهره مندی اش از وضعیت مالی و شغلی ممتاز ٬ بهانه ای می شود تا پدر غزاله انجام این پیوند را خدشه دار شدن شان خانوادگی و اجتماعی اش قلمداد کند. حاجی فتوحی گاه از موضع غفلت نه به عرف توجهی دارد و نه به شرع مثل عیان کردن دلدادگی اش به هستی.

لایه های بیرونی "میوه ممنوعه" مسائل و مشکلات خانوادگی و اجتماعی یا فزون طلبی های مالی و اقتصادی را پیش رویمان قرار می دهد در این میان با تامل بیشتر روی انها به وضوح در می یابیم که درونمایه اصلی داستان غفلت است . غفلت جلوه های گوناگونی دارد لیکن این مجموعه بیشتر به مفهوم و بعد عرفانی ان نظر دارد. اهل معنا٬ غفلت را اصطلاحی عرفانی دانسته اند و از ان به غافل بودن دل از حقیقت تعبیر کرده اند. بعضی گویند٬ غفلت از خدا کفر است و نیز بیان داشته اند در راس همه بدیها و زشتی ها جهل و غفلت است. داستان برای عشق حاجی فتوحی به هستی زمینه چینی و فضاسازی هایی کرده است٬ نظیر عدم توجه همسرش به وی و یا درگیری های خانوادگی . نکته اساسی این روایت ان است که تمایل او به دختر شایگان به گونه ای سامان گرفته که روز به روز مایه گسست اش از خدا و کمرنگ تر شدن شیفتگی اش نسبت به حق می شود. شک کردن های مداوم حاجی فتوحی در رکعت نمازهایش و یا اگاه نشدن از نزدیکی ماه رمضان جلوه هایی از درستی این دیدگاهند که ارتباط با هستی نه به عنوان یک زن بلکه میوه ممنوعه ای است که خوردن ان ساختار و مبنای شخصیت دینی او را متزلزل و نابود خواهد کرد.

تسبیح که نمادی از مظاهر و شعائر دینی است و مورد علاقه حاجی فتوحی در این داستان به وسیله ای بدل می شود که هرگاه حاجی انرا به دست می گیرد او را از ساحت قدسی و حوزه بندگی حق دور می کند. هستی جهت همراه کردن حاجی فتوحی برای رفع مشکلات اقتصادی خود تسبیحی گران قیمت را خریداری کرده به وی هدیه می نماید. این تسبیح نه تنها الهام بخش او برای ذکر خدا نیست بلکه هر بار او متوجه گسست و فاصله اش با پروردگار می گردد با دیدن ان خود را از این فضا و تضادها رهانیده ارامشی از جنس شیطانی اش را تجربه می کند.

فیلمنامه در قسمت های پخش شده حکایت از پرداخت مطلوبی دارد. به غیر از همسر حاجی فتوحی که رفتارهایش با موقعیت شغلی و اجتماعی اش تناسبی ندارد پردازش دراماتیکی شخصیت های اصلی همچون حاجی فتوحی٬ جلال و هستی به گونه ای سامان گرفته اند که باورپذیر و جذابند. گره افکنی و گره گشایی٬ کشمکش و تعلیق ها٬ طراحی مناسبی داشته و به پرکشش شدن داستان کمک شایانی می کنند.در این زمینه همچنین باید به دیالوگ ها اشاره کرد که از نظر فرم و مضمون و به جهت ایجاز و همخوانی اش با شخصیت ها برجستگی و غنای خوبی از خود نشان می دهند. پرداخت مطلوب شخصیت و سیر رویدادهای روایت ٬ بازیها را نیز اثرگذارتر کرده است. غالب نقش افرینان با قرارگرفتن در موقعیتهای دراماتیک جذالب این زمینه را فراهم کرده اند تا مخاطب با بازیهای انها ارتباط خوبی برقرار کند. از این منظر اجرای نقش علی نصیریان و امیر جعفری نمود بیشتری یافته است. تصویربرداری٬ نورپردازی٬ طراحی صحنه و لباس٬ صدابرداری و تدوین در کنار کارگردانی ای  خلاق به مجموعه داستانی " میوه ممنوعه" سیمای پرفروغ تری بخشیده است.

نویسنده: محمدرضا کریمی ـ جام جم