به مناسبت پخش مسابقات فوتبال جام ملتهای اروپا

فوتبال زنده

مسابقات فوتبال جام ملتهای اروپا ۲۰۰۸ در حال برگزاری است و شبکه ۳ این مسابقات را به طور زنده و کامل پخش می کند. خوشایند است که ببینیم شبکه ای به جای تلاش برای رقابت در زمینه های متنوع با دیگر شبکه ها ٬ بر مسوولیت و وظیفه خودش متمرکز شده به طوریکه پخش همه برنامه های دیگرش تحت الشعاع این زمان مشخص قرار گرفته است.

فوتبال مقوله مهمی در زمانه ماست. شاید در اصل ورزش باشد اما محبوبیتش به خاطر ورزش بودنش نیست . فوتبال ارتباط زیادی با ملیت٬ سیاست٬ هنر و رویکردهای جامعه شناسانه دارد و از همه مهم تر اقبال تماشاگر است که به آن قدرت فراگیری بخشیده است. فوتبال بدون تماشاگر ٬ ورزش چندان قابل توجهی نیست. مهم نیست فوتبال چه ارزشهایی دارد و تماشای آن چه فایده هایی می تواند داشته باشد. مهم این است که پدیده ای بسیار فراگیر و تاثیرگذار است و از این مهم نباید غافل شد. اقبال تماشاگر به چیزی ارزش نمیدهد ٬ اما عدم اقبالش می تواند بالاترین ارزش ها را هم بی اثر کند. پس صرف مقبولیت عام٬ مساله ای قابل تامل است.

تصور کنید یک بازی فوتبال را که هیچ کس برای تماشایش به ورزشگاه نیامده است٬ بی هیجان و مرده است هرچند که بازی جذاب هم باشد. درواقع این تماشاگران هستند که به فوتبال چنین قدر و ارزشی داده اند٬ چنانچه سینما هم اینگونه است. مردم برای سینما و فوتبال ستاره می سازند و ستاره ها برای سینما و فوتبال٬ هوادار و بهترین هواداران و ستاره ها عموما جوانند.

شبکه ۳ بخوبی دریافته که وظیفه اصلی اش ایجاد شرایطی است که پیش از اثرگذار بودن٬ مقبول نسل جوان باشد. پخش کامل مسابقات جام ملتهای اروپا به صورت زنده اقدامی بر این اساس است که علاوه بر جذب مخاطب٬ همسو با مسوولیت فرهنگی رسانه نیزهست و نکته جالب و در خور توجه دعوت از منتقدان و نویسندگان سینمایی در تعدادی  از برنامه ها می باشد از جمله : حمیدرضا صدر٬ سعید قطبی زاده و امیر پوریا.

همین که جوان ٬ تلویزیون داخلی را انتخاب کند و تماشای فوتبال را بر بسیاری مشغولیت های غیر مفید دیگر ترجیح دهد ٬ خود ٬ موفقیتی بزرگ است به شرطی که بلندنظر و دوراندیش باشیم.

علاوه براین مسابقه فوتبال پدیده ای دراماتیک هم هست که جذابیت خود را مدیون هیجان تماشاگر می داند. اگر تاثیرگذاری را  قله موفقیت هنر بدانیم کدام اثر هنری است که دست کم تا این حد اثرگذار باشد؟ مخاطبی که میداند در صورت باخت تیم مورد علاقه اش ناراحتی بیش از اندازه ای را متحمل خواهد شد باز می نشیند و به امید شادی بیشتر عنان احساس خود را به دست بازیکنان غریبه ای می دهد که فقط قرار است ۹۰ دقیقه برای تصاحب پیروزی بدوند که اگر گل شود به نظر می رسد عالم کن فیکون خواهد شد! قضیه به همین سادگی است٬ اما این همه تاثیر برانگیز است. نفس هزاران نفر تماشاگر با برخورد یک توپ به تیر دروازه در سینه حبس می شود و با ورود آن به دروازه دنیایی بر سرشان فرو خواهد ریخت و یا برایشان گلستان خواهد شد.

فوتبال مثل سینما هم نیست که شرایط ویژه ای برای اثر گذاری همچون سالن تاریک و آمادگی ذهنی و... بطلبد. در تاکسی٬ مغازه٬ پارک و در هر شرایط نامناسب دیگر هم همین تاثیر را برای دوستدارانش دارد. حال عامل مهم دیگری که می تواند بر این فرایند احساسی تاثیر بسزایی داشته باشد نحوه گزارش است.

گزارشگر فوتبال با لحن بیانش٬ با تاکیدها و بی اعتنایی هایش به جزئیات بازی٬ می تواند تماشاگر را جایی که نباید درگیر کند و آنجا که باید٬ بی تفاوت نگاه دارد.از اینرو گزارشگر فوتبال نقش روایتگر یک داستان دراماتیک را به عهده دارد که می تواند به آن وفادار باشد و در جهت نیازش قدم بردارد یا اینکه تاثیرش را از بین ببرد و به لاشه ای بی روح تبدیلش کند. نیاز یک گزارشگر فوتبال تنها به تسلط یک مجری تلویزیونی محدود نمی شود٬ بلکه با خلاقیت هنرمندانه و استعداد ذاتی نیز در ارتباط است.